بررسی فرآیند قانونی بازگشت و ورود اتباع خارجی دارای سابقه اقامت به کشور

بازگشت به ایران برای اتباع افغانستانی که سابقه اقامت طولانی‌مدت داشته‌اند اما در حال حاضر در افغانستان هستند، از نظر قانونی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. با توجه به قوانین فعلی (سال ۲۰۲۶/۱۴۰۵)، امکان «ضمانت» به معنای سنتی (که یک نفر ضامن شود و فرد بلافاصله وارد شود) برای ورود غیرقانونی وجود ندارد، اما راه‌های قانونی برای پیگیری وجود دارد. در ادامه مراحل و مراجعی که باید به آن‌ها مراجعه کنید توضیح داده شده است: ۱. تعیین وضعیت اقامتی قبلی ابتدا باید مشخص شود که این فرد در آن ۲۰ سال با چه مدرکی در ایران بوده است: * **دارای کارت آمایش:** اگر فرد دارای کارت آمایش بوده و بدون «برگه خروج و مراجعت» کشور را ترک کرده، معمولاً پرونده اقامتی او باطل شده محسوب می‌شود. * **دارای گذرنامه خانوار یا اقامتی:** اگر گذرنامه داشته و اعتبار آن تمام شده، شرایط متفاوت است. ۲. کجا باید مراجعه کرد؟ برای پیگیری وضعیت و امکان بازگشت، «ضامن» (که باید ترجیحاً بستگان درجه یک یا کارفرمای معتبر در ایران باشد) باید به مراکز زیر مراجعه کند: * **اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی (استان محل سکونت قبلی):** اصلی‌ترین مرجع برای بررسی پرونده‌های اقامتی و درخواست‌های بازگشت، این اداره است. ضامن باید با در دست داشتن کپی مدارک شناسایی فرد (کارت آمایش قدیمی یا گذرنامه) به واحد «پذیرش» یا «شورای تجدیدنظر» مراجعه کند. * **پلیس مهاجرت و گذرنامه (ناجا):** اگر فرد قبلاً با گذرنامه در ایران بوده، باید وضعیت ممنوع‌الخروجی یا محدودیت‌های ورود او در سیستم پلیس بررسی شود. ۳. روش‌های ممکن برای بازگشت قانونی الف) درخواست ویزای ورود (از طریق کنسولگری) بهترین و مطمئن‌ترین راه این است که فرد در افغانستان به یکی از کنسولگری‌های ایران (کابل، هرات، مزارشریف و ...) مراجعه کند. * **نقش ضامن در ایران:** شما می‌توانید در ایران به سامانه [evisa.mfa.ir](https://evisa.mfa.ir) مراجعه کرده و برای او درخواست «ویزای ورود» با حق کار یا ویزای تجاری ثبت کنید. در اینجا شما به عنوان میزبان/ضامن متعهد می‌شوید که هزینه‌ها و مسئولیت اقامت او را بر عهده می‌گیرید. ب) طرح‌های جدید سازمان ملی مهاجرت در سال‌های اخیر، سازمان ملی مهاجرت طرح‌هایی برای بازگشت نخبگان، سرمایه‌گذاران یا افرادی که خانواده‌شان در ایران هستند اجرا کرده است. اگر این فرد در ایران خانواده (همسر یا فرزند) دارد که دارای مدرک معتبر هستند، شانس بازگشت او از طریق «الحاق به خانواده» بسیار بالا است. ج) ضمانت کارفرما اگر فرد دارای تخصص خاصی است، یک کارفرمای ایرانی می‌تواند با مراجعه به **اداره کار (واحد اشتغال اتباع خارجی)** درخواست نیاز به نیروی کار را ثبت کند تا برای او ویزای کار صادر شود. نکات مهم: 1. **ورود غیرقانونی ممنوع:** به هیچ وجه توصیه نمی‌شود که فرد به صورت غیرقانونی وارد شود، زیرا با توجه به تشدید طرح‌های طرد اتباع، در صورت دستگیری بلافاصله اخراج شده و ممکن است برای همیشه حق ورود قانونی را از دست بدهد. 2. **ارائه مستندات:** هرگونه مدرکی که ثابت کند فرد ۲۰ سال در ایران بوده (مانند سوابق بیمه، مدارک تحصیلی فرزندان، اجاره‌نامه‌های قدیمی یا سوابق بانکی) را هنگام مراجعه به اداره اتباع همراه داشته باشید. **پیشنهاد نهایی:** ابتدا به **اداره اتباع مرکز استان خود** (جایی که فرد قبلاً ساکن بوده) مراجعه کنید و وضعیت پرونده او را استعلام بگیرید. بپرسید آیا امکان صدور «نامه موافقت با ورود» برای ایشان وجود دارد یا خیر. اگر پاسخ مثبت بود، نامه به کنسولگری ایران در افغانستان ارسال می‌شود و ایشان می‌تواند با ویزای قانونی وارد شود.